Nowy CPR dla wyrobów budowlanych – co zmienia się w oznakowaniu CE?
Wyroby budowlane należą do tych produktów, przy których prawidłowa dokumentacja i oznakowanie mają szczególne znaczenie. Są stosowane w obiektach budowlanych, wpływają na ich właściwości użytkowe i często podlegają wymaganiom wynikającym z przepisów unijnych. Przez lata najważniejszym aktem w tym obszarze było rozporządzenie CPR 305/2011. Obecnie firmy powinny przygotowywać się do zmian wynikających z nowego CPR, czyli rozporządzenia dotyczącego zharmonizowanych zasad wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych.
Zmiany dotyczą producentów, importerów, dystrybutorów, upoważnionych przedstawicieli, a także podmiotów związanych ze sprzedażą online i realizacją zamówień. Nowe przepisy nie ograniczają się wyłącznie do samego znaku CE. Obejmują również deklarację właściwości użytkowych i zgodności, cyfrowy paszport produktu, informacje dotyczące bezpieczeństwa, obowiązki podmiotów gospodarczych oraz systemy oceny i weryfikacji.
CPR to skrót od Construction Products Regulation, czyli rozporządzenia dotyczącego wyrobów budowlanych. Nowe przepisy mają zastąpić dotychczasowe rozporządzenie 305/2011 i uporządkować zasady wprowadzania wyrobów budowlanych na rynek Unii Europejskiej.
Według programu webinaru CECE-Polska nowe rozporządzenie CPR 2 obejmuje między innymi szczegółowy przegląd przepisów, okresy przejściowe, definicje, rodziny wyrobów budowlanych, podstawowe wymagania dotyczące obiektów budowlanych, zasadnicze charakterystyki środowiskowe oraz wymagania dotyczące wyrobów. To pokazuje, że zmiana ma charakter szeroki i może wpłynąć nie tylko na dokumentację, ale również na sposób organizacji całego procesu zgodności.
Dla firm ważne jest to, że CPR 2 nie wyklucza stosowania innych przepisów dotyczących oznakowania CE. W zależności od produktu mogą mieć znaczenie również inne dyrektywy lub rozporządzenia, na przykład dotyczące maszyn, niskiego napięcia, kompatybilności elektromagnetycznej, urządzeń ciśnieniowych czy produktów spalających paliwa gazowe.
Nowe regulacje są istotne dla szerokiej grupy uczestników rynku budowlanego. Dotyczą przede wszystkim producentów wyrobów budowlanych, importerów, dystrybutorów i upoważnionych przedstawicieli. Znaczenie mogą mieć także dla inwestorów, firm budowlanych, konstruktorów, pracowników nadzoru, specjalistów do spraw bezpieczeństwa oraz podmiotów działających w sprzedaży internetowej.
Szczególne znaczenie ma rozpoznanie roli firmy w łańcuchu dostaw. Inne obowiązki ma producent, inne importer, a jeszcze inne dystrybutor. W określonych sytuacjach importer lub dystrybutor może zostać uznany za producenta, na przykład gdy wprowadza produkt pod własną nazwą lub marką albo modyfikuje wyrób w sposób mogący wpłynąć na zgodność z wymaganiami.
W przypadku wyrobów budowlanych znak CE jest powiązany z deklarowaniem właściwości użytkowych. Nie jest ogólnym symbolem jakości produktu. Oznacza, że producent zadeklarował określone właściwości wyrobu zgodnie z właściwą specyfikacją techniczną i przeprowadził odpowiednią ocenę oraz weryfikację stałości właściwości użytkowych.
Nowy CPR nadal wymaga uważnego podejścia do tego, gdzie i w jaki sposób umieszczać oznakowanie CE oraz jakie informacje powinny mu towarzyszyć. Dla firm oznacza to konieczność sprawdzenia etykiet, kart technicznych, instrukcji, dokumentów sprzedażowych i informacji przekazywanych odbiorcom.
Istotne jest również rozróżnienie między oznakowaniem CE a krajowym znakiem budowlanym B. Te oznaczenia nie powinny być stosowane zamiennie według uznania firmy. Wybór właściwej ścieżki zależy od tego, czy wyrób jest objęty systemem unijnym, czy krajowym.
Jednym z ważnych dokumentów w nowym CPR jest deklaracja właściwości użytkowych i zgodności, określana jako DWUiZ lub DoPaC. Taki dokument ma zawierać informacje o właściwościach wyrobu, jego zamierzonym zastosowaniu, zasadniczych charakterystykach oraz zgodności z wymaganiami.
Dla producenta deklaracja nie jest zwykłym formularzem. Stanowi formalne potwierdzenie, jakie właściwości użytkowe wyrobu zostały zadeklarowane i na jakiej podstawie. Dlatego dokument powinien być spójny z badaniami, oceną, dokumentacją techniczną, oznakowaniem oraz informacjami dostarczanymi klientom.
Właśnie na etapie dokumentacji wiele firm powinno zwrócić szczególną uwagę na rozporządzenie 2024/3110, ponieważ nowe CPR porządkuje nie tylko zasady oznakowania CE, ale również obowiązki informacyjne, systemy oceny i rolę podmiotów gospodarczych w całym procesie wprowadzania wyrobów budowlanych do obrotu.
Wyroby budowlane mogą podlegać różnym systemom oceny i weryfikacji. W programie webinaru CECE-Polska wskazano między innymi systemy 1+, 1, 2+, 3+, 3 oraz 4. Różnią się one zakresem udziału jednostki notyfikowanej oraz zakresem działań po stronie producenta.
W niektórych systemach jednostka notyfikowana przeprowadza pełniejszą kontrolę, w tym badanie próbek lub ocenę zakładowej kontroli produkcji. W innych większa odpowiedzialność pozostaje po stronie producenta. Dlatego przed przygotowaniem dokumentacji trzeba ustalić, jaki system ma zastosowanie do konkretnego wyrobu i jego zamierzonego zastosowania.
Błędny dobór systemu może prowadzić do nieprawidłowej deklaracji, niewłaściwego oznakowania lub braków w dokumentacji. Ma to znaczenie zarówno przy sprzedaży, jak i podczas kontroli albo udziału w inwestycjach budowlanych.
Jednym z obszarów, które pojawiają się w nowym CPR, jest cyfrowy paszport produktu. Ma on ułatwiać dostęp do informacji o wyrobie, jego właściwościach, dokumentach oraz danych istotnych dla uczestników rynku. Dla firm oznacza to potrzebę lepszego zarządzania informacją produktową.
Znaczenie będą miały również instrukcje użytkowania i informacje dotyczące bezpieczeństwa. Nie wystarczy samo przygotowanie deklaracji, jeśli odbiorca nie otrzyma wymaganych danych w odpowiedniej formie. Informacje przekazywane razem z wyrobem powinny być spójne z dokumentacją, etykietą i deklarowanymi właściwościami.
W praktyce może to oznaczać konieczność aktualizacji kart produktowych, instrukcji, opisów technicznych, materiałów dla dystrybutorów oraz informacji publikowanych w sklepach internetowych.
Nowe CPR uwzględnia również sprzedaż online i inną sprzedaż na odległość. Ma to duże znaczenie dla firm, które oferują wyroby budowlane przez sklepy internetowe, marketplace’y lub platformy B2B. Informacje dostępne na stronie produktu powinny pozwalać odbiorcy zidentyfikować wyrób, jego właściwości, producenta oraz dokumenty związane z oceną zgodności.
W przypadku sprzedaży internetowej szczególnie ważna jest spójność danych. Informacje widoczne online nie powinny odbiegać od deklaracji, instrukcji ani dokumentacji technicznej. Rozbieżności mogą powodować wątpliwości po stronie klienta lub organu nadzoru rynku.
Przygotowania warto rozpocząć od przeglądu asortymentu. Firma powinna ustalić, które produkty są wyrobami budowlanymi, jakie specyfikacje techniczne mają do nich zastosowanie, czy są objęte oznakowaniem CE, a także które dokumenty będą wymagały aktualizacji.
Pomocne może być sprawdzenie kilku obszarów:
Takie uporządkowanie pozwala szybciej zauważyć braki i przygotować plan dostosowania dokumentów do nowych wymagań.
Nowe CPR nie jest drobną korektą dotychczasowych przepisów. Wpływa na wiele elementów związanych z wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek: od definicji i obowiązków podmiotów gospodarczych, przez systemy oceny, aż po dokumentację, cyfrowy paszport produktu i sprzedaż online.
Dla producentów, importerów i dystrybutorów oznacza to potrzebę wcześniejszego zaplanowania zmian. Aktualizacja dokumentacji, sprawdzenie ról w łańcuchu dostaw, weryfikacja oznakowania i przygotowanie informacji produktowych mogą wymagać czasu.
Firmy, które rozpoczną analizę wcześniej, łatwiej uporządkują dokumenty, dostosują procedury i ograniczą ryzyko błędów przy wprowadzaniu wyrobów budowlanych na rynek. W przypadku produktów budowlanych zgodność z przepisami nie kończy się na samym znaku CE - obejmuje cały proces potwierdzania i komunikowania właściwości wyrobu.
